Misschien heeft u in de media het woord "Salduz" reeds horen vallen. En misschien vroeg u zich af wat dit nu juist betekende? Aangezien de nieuwe Salduz wet een grote impact heeft op onze werking en die van justitie, verschaffen wij u hierover graag een woordje uitleg. Achtereenvolgens schetsen wij het wettelijk kader, de oorsprong en de inhoud van de Salduz wet.

Wettelijk kader

De wet van 13 augustus 2011 (B.S. 5 september 2011) trad op 1 januari 2012 in werking en bracht het Belgisch strafprocesrecht in overeenstemming met het Salduz-arrest. De Salduz wet voorziet onder andere in nieuwe regels met betrekking tot het verhoor, het voorafgaandelijk overleg met een advocaat, bijstand door een advocaat tijdens het verhoor, het recht op contact met een vertrouwenspersoon, de nieuwe regels met betrekking tot plaatsbezoek, enz.

Oorsprong

De Salduz wet vindt haar oorsprong op het Europese niveau. Het is aangewezen eerst een overzicht te geven van de Europese actoren en begrippen die mee verantwoordelijk zijn voor het ontstaan.

• De Raad van Europa werd opgericht in 1949. De Raad heeft tot hoofddoel het creëren van een gemeenschappelijk democratische en juridische Europese ruimte. De leden waken over de eerbiediging van de fundamentele waarden: de bescherming van de fundamentele rechten en de eerbiediging van de democratie en de rechtstaat.
• Eén van de belangrijkste verdragen uitgevaardigd door de Raad van Europa is het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM - 1950). Ons land ondertekende dit verdrag en verklaarde zich bijgevolg akkoord toe te zien op fundamentele mensenrechten zoals: recht op leven, verbod op folteren, recht op privacy, enz.
• Het recht op een eerlijk proces is eveneens opgenomen in het EVRM (Art.6). In het verdrag wordt onder andere voorzien in rechtsbijstand voor eenieder tegen wie vervolging is ingesteld.
• Het EVRM heeft in ons land directe werking. Samen met de Grondwet is het de hoogste rechtsnorm van België. Elke rechter heeft bijgevolg de plicht om alle bepalingen die strijdig zijn met het EVRM buiten beschouwing te laten.
• Wanneer een burger van oordeel is dat zijn fundamentele rechten zijn geschonden kan hij beroep doen op het Europees Hof voor de rechten van de mens om zijn gelijk te halen. Wanneer deze rechtbank een uitspraak doet over de zaak, is deze bindend voor alle lidstaten.

De 17-jarige Salduz werd door de Turkse politie gearresteerd op verdenking van deelname aan een onwettige demonstratie ter ondersteuning van de PKK en het ophangen van een spandoek. Tijdens het politieverhoor legde hij een bekentenis af, die hij later introk bij de openbaar aanklager en bij de onderzoeksrechter. Hij zegt dat hij tijdens het politieverhoor onder druk was gezet en werd geslagen.

Het Europees Hof voor de rechten van de mens oordeelde in de zaak Salduz-Turkije dat elke verdachte het recht heeft op bijstand van een advocaat vanaf het eerste politieverhoor (Salduz arrest).

Ook ons land diende deze rechtspraak te volgen, en zo ontstond de Salduz wet.

 

Inhoud Salduz wet

De Salduz wet voorziet een aantal aanpassingen in het wetboek van strafvordering en aan de wet op de voorlopige hechtenis. Vooral de regels met betrekking tot het verhoor werden aangepast. Men deelt de te verhoren personen in in vier categorieën. Naargelang de categorie waarin een persoon zich bevindt, heeft hij bepaalde rechten. U zal merken dat er een soort trapvorm ontstaat. Hoe ernstiger de feiten worden, aan hoe meer modaliteiten dient te worden voldaan.

Bij aanvang van verhoor dienen deze in kennis gesteld te worden van de wet   Franchimont. Deze wet verplicht de politie zaken mee te delen aan de verhoorde voor het verhoor. De verhoorde kan vragen en antwoorden laten weergeven in exacte bewoordingen, hij kan vragen dat een bepaalde opsporingshandeling wordt gesteld of een verhoor wordt afgenomen en zijn verklaring kan als bewijs in rechte worden gebruikt.

De Salduz wet voegt de vermelding toe dat de verhoorde niet verplicht kan worden zichzelf te beschuldigen.

• In kennis stellen van de wet Franchimont.
• De verhoorde kan niet verplicht worden zichzelf te beschuldigen.

De Salduz wet voorziet in de overhandiging van de "lettre of rights" voor het verhoor. Dit is een schriftelijke verklaring van de rechten.

• In kennis stellen van de wet Franchimont.
• De verhoorde kan niet verplicht worden zichzelf te beschuldigen.
• Overhandigen "lettre of rights".

De Salduz wet geeft de verdachte bijkomend recht op een overleg met een raadsman voor de start van het verhoor.

• In kennis stellen van de wet Franchimont.
• De verhoorde kan niet verplicht worden zichzelf te beschuldigen.
• Overhandigen "lettre of rights".
• De verdachte heeft recht op een overleg met een raadsman voor het eerste verhoor.

De Salduz wet geeft hierbij komend heeft de verdachte recht op bijstand van een raadsman tijdens het verhoor.

Besluit

Dit is een summiere beschrijving van de inhoud van de Salduz wet. Zo bestaat er voor minderjarigen een andere regeling. Het ingaan op alle uitzonderingen en modaliteiten zou ons te ver brengen van het uiteindelijke doel van deze tekst, namelijk de Salduz wet verstaanbaar maken voor iedereen.