Ontelbare kinderen en jongeren hebben met het begin van het nieuwe schooljaar hun boekentas weer bovengehaald en zullen dagelijks te voet of met de fiets naar school gaan. Ook liefhebbers van stappen of fietsen mengen zich in hun vrije tijd in het verkeer als groep of individueel. De rechten en plichten van voetgangers en fietsers op een rijtje.

 

Voetgangers

 

Plaats van voetgangers (individueel)

Je volgt eerst en vooral de trottoirs, de delen van de openbare weg die voorbehouden zijn voor voetgangers of de begaanbare verhoogde bermen. Bij gebrek daaraan gebruik je de begaanbare gelijkgrondse bermen. Als geen van deze aanwezig zijn, dan mag je gebruik maken van andere delen van de openbare weg. De voorkeur gaat daarbij naar parkeerstroken of fietspaden, waarbij je wel voorrang moet geven aan bestuurders of fietsers. Als je op de rijbaan loopt, dan moet je zo dicht mogelijk bij de linkerrand ervan blijven. Ben je in groep, dan loop je best achter elkaar.

 

Plaats van voetgangers (in groep)

Groepen die begeleid worden door een leider, volgen de algemene regels voor voetgangers zoals hier aangehaald. Zij mogen echter ook de rijbaan volgen, ook al zijn er voetpaden aanwezig. De groep loopt dan aan de rechterkant en neemt zeker niet meer dan de helft van de rijbaan in beslag. Sinds 2004 mogen groepen van zes of meer personen ook links op de rijbaan lopen. Zo zie je het aankomend verkeer beter. Je bent dan wel verplicht om achter elkaar te lopen.

 

Oversteken

Het oversteken gebeurt bij voorkeur op een oversteekplaats voor voetgangers. Wanneer er een zebrapad met verkeerslichten aanwezig is, moet dit gebruikt worden. Als het voetgangerslicht op rood springt terwijl je aan het oversteken bent, dan mag je op een normale wijze verder oversteken. Let ook altijd nog op voor auto’s die het rode licht zouden negeren, of die afslaan naar de weg die je oversteekt (zelfs al heb jij voorrang). Voor groepen: wie zich op het moment dat het licht op rood springt nog op het trottoir bevindt, mag niet meer oversteken. Het is, zeker met een groep kinderen, daarom aangeraden om vooraan en achteraan begeleiding te voorzien. Zo is er steeds een begeleider aanwezig in de groep, wanneer deze wordt opgesplitst.

 

Zijn er geen verkeerslichten, maar is er op minder dan 30 meter een zebrapad, dan moet je dit gebruiken. Bestuurders moeten in principe voorrang verlenen aan voetgangers die zich op het voetpad bevinden of op het punt staan zich erop te begeven. Steek voorzichtig over en hou rekening met de naderende voertuigen. Voor groepen: het is elke weggebruiker verboden te breken door een groep voetgangers die op reglementaire wijze aan het oversteken is. Steek je als groep over op het zebrapad, dan mag je dat blijven doen tot de hele groep over is. Ook al komen er andere weggebruikers aan. (Let op: het zebrapad is niet altijd doorgetrokken op het fietspad. Fietsers kunnen dus voorrang hebben)

 

Is er geen oversteekplaats voor voetgangers voorzien, kies dan een plek uit waar je goed ziet én goed gezien wordt. Steek niet over in een bocht, op een helling, onder een brug of tussen geparkeerde voertuigen. Steek voorzichtig over en hou rekening met de naderende voertuigen. Voor groepen: anders dan op zebrapaden, moeten diegenen die nog niet zijn overgestoken wachten als er een voertuig nadert.

 

Sinds 2004 hebben groepsleiders de mogelijkheid om aanwijzingen te geven in het verkeer om de veiligheid van een groep voetgangers te verzekeren. Om het verkeer stil te leggen, moeten ze gebruik maken van een verkeersbordje C3. Let wel: deze aanwijzingen van de groepsleider mogen niet verward worden met de bevelen van bevoegde personen (zoals politie).

 

Fietsers

 

Plaats van fietsers (individueel)

Fietsers zijn verplicht om altijd de fietspaden te gebruiken. De fietspaden worden aangeduid door twee evenwijdige witte onderbroken strepen of door de ronde blauwe verkeersborden met de afbeelding van een fiets in. Bij gebrek aan fietspaden mag je de parkeerzones en gelijkgrondse bermen gebruiken als die rechts gelegen zijn. Buiten de bebouwde kom mogen fietsers zelfs de voetpaden en verhoogde bermen ook gebruiken om op te fietsen. Als deze niet aanwezig zijn, is het fietsen op de rijbaan vanzelfsprekend toegelaten.

 

Fietsers mogen maximum met twee naast elkaar fietsen op de rijbaan. Hierop zijn toch ook een paar uitzonderingen: wanneer het kruisen met een tegenligger onmogelijk wordt binnen en buiten de bebouwde kom en als er achteropkomend verkeer in aantocht is buiten de bebouwde kom.

 

Om je intenties vooraf kenbaar te maken, steek je als fietser best je arm uit telkens als je van richting gaat veranderen. Zorg er ook voor dat je fiets steeds wettelijk in orde is.

 

Plaats van fietsers (in groep)

Fietsers in groep (vanaf 15 personen) hebben twee mogelijkheden: ofwel volgen ze dezelfde regels als de individuele fietser, ofwel volgen ze de regels die gelden voor fietsers in groep. Een groep heeft meer mogelijkheden, maar ook bepaalde verplichtingen na te leven.

 

Kies je ervoor de regels voor fietsers in groep te volgen, dan is het gebruik van de fietspaden niet verplicht als die toch aanwezig zijn. Je mag met twee naast elkaar rijden op de rijbaan, op voorwaarde dat je één groep blijft en niet meer dan de helft van de rijbaan inneemt.

 

Groepen van 15 tot 50 fietsers mogen zich laten begeleiden door ten minste twee wegkapiteins en één of twee begeleidende auto’s. Telt je groep ten minste 51 fietsers, dan is de inzet van twee wegkapiteins en de inzet van twee begeleidende auto’s verplicht. Deze wegkapitein moet ten minste 21 jaar oud zijn en om zijn linkerarm een band dragen met de nationale driekleur en het woord “wegkapitein”.

 

Oversteken

Als je als fietser de rijbaan oversteekt of op de rijbaan komt om linksaf te slaan, dan moet je voorrang geven aan de weggebruikers die de rijbaan volgen. Als er in de omgeving een oversteekplaats voor fietsers (witte blokken op de rijbaan) aanwezig is, dan moet je deze gebruiken. Let daarbij wel op: je hebt op deze oversteekplaats voor  fietsers geen voorrang op de automobilisten (terwijl voetgangers in principe wel voorrang hebben op een zebrapad). Begeef je dus steeds voorzichtig op de oversteekplaats, rekening houdend met de naderende voertuigen.

 

 

Dit artikel is gebaseerd op de brochure “Veilig op stap: te voet of per fiets, alleen of in groep” (2007) van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV) en op het artikel “Stappen en fietsen in groep” uit Via Secura nr. 63.

 

Jelle Willebrords

Verkeersconsulent politie Noorderkempen